Đời người không phải chỉ có “tiến thủ” mới có thể đạt được thành công, rất nhiều khi, trong rất nhiều việc, “biết dừng” mới là nhân tố trọng yếu khiến người ta đạt được thành tựu lớn hơn. Bởi thế “biết dừng” cũng là một loại dũng khí, một loại trí tuệ sáng suốt.


Trong cuộc sống, chúng ta thường được cha mẹ, thầy cô, đồng nghiệp, anh chị em bạn bè bảo rằng phải hăng hái, mạnh dạn, tiến thủ, phấn đấu không ngừng thì mới có thể đạt được thành tựu, đạt được mục đích. Kỳ thực dám nghĩ dám làm là ý chí, là tinh thần cần phải có để hướng đến thành công. Nhưng trong cuộc sống, không phải hết thảy sự tình đều cần phải tiến, phải tranh thì mới đạt được. Có rất nhiều sự tình có tranh rồi cũng mất, có đấu rồi cũng không đạt được, thậm chí đạt được rồi lại nhanh chóng mất đi. Do vậy người ta không thể chỉ biết nỗ lực, mà cũng cần phải có điểm dừng.

Trong Hậu Hán Thư có ghi lại chuyện về một nhà Nho, một tác gia, một nhà sử học nổi tiếng thời Đông Hán tên là Mã Dung. Chuyện kể rằng khi Mã Dung dự định viết bản chú giải cho tác phẩm Lã Thị Xuân Thu thì ông biết được trước ông đã có hai người thực hiện điều này là Giả Quỳ và Trịnh Chúng. Cả hai đều là những học giả nổi danh thời Đông Hán. Vì thế thay vì viết, Mã Dung đã tìm kiếm các bản chú giải của họ để đọc và nghiên cứu.

Sau khi nghiên cứu cả hai bản chú giải một cách kỹ càng, Mã Dung tự nhận thấy bản thân ông không thích hợp để viết chú giải cho Lã Thị Xuân Thu. Ông đánh giá rằng: “Bản chú của Giả Quỳ tinh thâm nhưng thiếu uyên bác, bản chú của Trịnh Chúng uyên bác nhưng thiếu tinh thâm. Cần phải viết được bản chú vừa tinh thâm vừa uyên bác, nhưng dựa vào trình độ của bản thân ta thì sao có thể vượt qua hai vị ấy được?”

Thế là Mã Dung quyết định bỏ ý định viết bản chú giải cho tác phẩm Lã Thị Xuân Thu và chuyển sang viết tác phẩm Tam truyện dị đồng thuyết. Sau đó ông viết bản chú cho hai tác phẩm là Hiếu kinh và Ly tao. Về sau này các tác phẩm của Mã Dung trở thành những thành tựu văn hóa to lớn, góp phần làm phong phú sâu rộng thêm di sản văn hóa của người xưa.